Hoe is het
mogelijk dat gewone mensen, met hun goede én slechte gewoontes in dit leven
boeddhaschap zouden kunnen realiseren? Ik had begrepen dat dit vele levens van
inspanning en training vereiste?
Omdat te
begrijpen gaan we eerst luisteren naar T’ien T’ai of Chih-i (538-597), een
boeddhistische monnik die leefde in China. Hij heeft uitgebreide commentaren gegeven
op de Lotus Soetra, alleen al zijn verhandelingen over de titel Myoho Renge Kyo
(sankriet:Sadharma Pundarika Soetra) is
een heel boek geworden.
En om duidelijk
te maken dat belangrijkste boodschap van de Lotus Soetra is dat iedereen in dit
leven de mogelijkheid heeft om boeddhaschap te realiseren, komt hij met een
prachtige metafoor die het Wederzijds Afhankelijk Ontstaan (pratityasamutpada) van alle dingen, gezien vanuit de Lotus Soetra
verduidelijkt.
De naam is
Ichinen Sanzen, wat letterlijk vertaald is:Eén-Moment-Gedachte-Drieduizend.
Op elk moment
veranderen onze gevoelens en gedrag als we reageren op wat er in en om ons heen
gebeurd. We worden blij als we omringd worden door mensen die we liefhebben en
graag mogen. We voelen ons niet op ons gemak als we in het gezelschap zijn van
mensen waar we een afkeer van hebben. We zijn verdrietig als we mensen en
dingen waar we aan gehecht zijn, moeten missen. Wij worden blij als we krijgen
wat we wensten. We zijn tevreden als we het gevoel hebben de zaken onder
controle te hebben en we worden angstig en boos als we ons machteloos voelen.
Dit proces beschrijft Ichinen Sanzen als de Tien
Werelden. Elke ‘wereld’ kan zich manifesteren als een innerlijke
werkelijkheid maar ook als omstandigheden om ons heen. Een mens, midden in een
oorlogsgebied met alle ellende van dien, hoeft zich innerlijk nog niet ‘in Hel’
bevinden. Hij of zij kan er juist naar toe gegaan zijn om hulp te verlenen en
laat zich niet uit het veld slaan door de haat, de woede en de vernielzucht om hem/haar
heen. Die mens ‘is’ dan de wereld van de Compassie in de wereld van Hel.
Kort gezegde, we glijden elk moment van de dag van de ene ‘wereld’ in de
andere. Nu eens gelukkig, dan ongelukkig, nu eens rustig, dan weer geagiteerd.
Elk van deze Tien werelden heeft de mogelijkheid om elk ogenblik te
veranderen in elk van de andere tien, inclusief in de wereld van Boeddhaschap!
Tien Werelden x Tien Werelden = Honderd Werelden,
Deze vermenigvuldiging drukt uit dat elke wereld in potentie alle andere
‘werelden’ in zich meedraagt
In het tweede hoofdstuk van de Lotus Soetra (Hoben) beschrijft de Boeddha de
Tien Hoedanigheden. Deze Tien Hoedanigheden zijn
er altijd tegelijkertijd als een proces of een fenomeen vorm krijgt. De Tien Hoedanigheden
beschrijven de in’s en out’s van het proces van oorzaak en gevolg, van alle wezens
met bewustzijn. Het is de invalshoek om het Wederzijds Afhankelijk Ontstaan vanuit
het individu te beschrijven.
Tien Hoedanigheden x Honderd Werelden = Duizend
Werelden,
Deze vermenigvuldiging drukt uit dat elke seconde bij alle levende wezens in
hun particulier bestaan de Tien Werelden potentieel aanwezig zijn, dus ook de Wereld
van Boeddhaschap.
De laatste stap
in de formule van Ichinen Sanzen zijn de Drie Gebieden:
1e en de
maatschappij waarin we leven
2e onze individuele karakteristieken: man of
vrouw, karakter, gezond of niet etc.
3e de
plek of het land op aarde waar we leven.
Honderd Werelden x Tien Hoedanigheden x Drie Gebieden
= Drieduizend Werelden in één
gedachteflits.
De formule van Ichinen Sanzen drukt uit dat we elk moment van ons leven
verbonden zijn met alles wat er is, wat er vroeger was en wat er zal zijn in
het hele universum. Dat het hele universum in ons aanwezig is en wij verbonden
zijn met alle leven in het hele universum.
We zijn ons
zelden of nooit bewust van onze verbondenheid met het universum. Soms is er
even een diepe realisatie. Op een trektocht door de bergen als we om
middernacht de sterrenhemel in kijken en zien hoe ontzaglijk veel sterren onze
Melkweg vormen, terwijl tegelijkertijd een grote uil geruisloos over ons heen
wiekt, ja dan is er ontzag en diep weten van die verbondenheid.
Maar ons gevoel van verbondenheid is ver te
zoeken, als we een onenigheid met de buren hebben of gehinderd worden door
hoofdpijn om over erger nog maar te zwijgen.
Voor Boeddhisten
vóór Nichiren Daishonin was het concept van
Ichinen Sanzen een theorie die men door middel van meditatie probeerde te
begrijpen. Nichiren leerde dat Ichinen Sanzen kan worden ervaren door te
vertrouwen op de Odaimoku.
Onze dagelijkse recitatie
van Namu Myoho Renge Kyo is vertrouwen op en uitdrukking geven aan het besef
dat ons leven elk moment in relatie staat met alles wat is en leeft, dat ons
leven een uitdrukking van die inter-relatie is. Onze beoefening is een oefening
in het ervaren en realiseren van de waarheid van Ichinen Sanzen.
Nichiren
Daishonin schreef in de Kanjin Honzon Sho[1]
:
“Voor diegene die niet bij machte zijn om de
waarheid van ‘Drieduizend Werelden in één ‘Gedachteflits’ te bevatten, heeft de
Heer Shakyamuni deze juweel opgeborgen in de vijf karakters van Myo, Ho, Renge
en Kyo en het om de nek gehangen van de
onwetenden, die leven in het tijdperk van Mappo.’’
.
[1] Kanjin Honzon Sho, blz 164. Writings of Nichiren Shonin Doctrine 2. Edited by George Tanabe,Jr Compiled by Kyotsu Hori; IBSN 0-8248-2551-9 uitgegeven door Nichiren Shu Overseas Propagation 2002.